Mình không nghĩ sẽ có ngày mình viết một bài cùng lúc tồn tại những thứ như chiến tranh, vàng, dầu, AI và học bổng. Nhưng đó chính xác là những gì mình đang nghĩ trong mấy tuần gần đây.
Chiến tranh, vàng, dầu
Vàng tăng vì một thế giới hoàn toàn bất ổn trong hơn một năm qua. Lương thì không tăng. Ai cũng chỉ mong giữ được công việc khi thị trường lao động ngày một khan hiếm. Những nỗi lo về việc bị đào thải có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Vật giá thì ngày một leo thang, trong khi những đồng tiền lương ta nhận được bằng giấy lại ngày càng mất giá.
Dầu tăng vì cuộc chiến tranh mới nổ ra và đe doạ chuỗi cung ứng có thể đứt gãy bất cứ lúc nào. Lúc này không còn đơn thuần là dầu tăng nữa, mà mọi thứ liên đới tới dầu đều có nguy cơ khan hiếm và tăng giá theo.
Những quyết định mình đưa ra cả năm trước đang cho kết quả tốt. Nhưng thay vì cảm thấy vui, mình lại thấy…lạnh sống lưng. Thực tế là mình chỉ đang đứng đúng phía của một con sóng, và cơn sóng này có thể đảo chiều bất cứ lúc nào. Giờ đây, mọi quyết định đều có rủi ro khiến mình trở nên dè dặt. Mình sợ tiến đến con sóng ấy vì nó có thể quật mình ngã đau. Nhưng nếu mình đứng yên thì những nỗ lực của mình cũng sẽ bị ăn mòn dần bởi lạm phát.
AI
Trong 2 năm gần đây, người người nhà nhà nói về AI. Mình phải thú nhận, đôi lúc mình muốn “ói” vì bội thực AI. Dù vậy, mình cũng phải thừa nhận rằng nhờ nó mà công việc của mình đã được hỗ trợ rất nhiều. Những việc như viết email, tạo meeting notes, tóm tắt văn bản, brainstorming… AI là trợ thủ đắc lực của mình. Nhưng khi xem những video trên mạng xã hội, những bài đăng trên LinkedIn, những bài viết dài của bạn bè trên Facebook, hay gần đây là bản nháp cho một bài viết truyền thông mà bạn intern gửi mình review, không mất đến 3s để mình nhận ra tất cả đều là những nội dung sặc mùi AI.
Có những kỹ năng từng là lợi thế như chụp ảnh, làm video, tạo quảng cáo, viết… giờ đây đều trở nên bình thường. Mọi thứ đang phát triển quá nhanh với AI. Mình biết rõ rằng nếu không bắt kịp những kỹ năng mới cùng AI, mình sẽ bị tụt lại phía sau. Nhưng có khi nào sẽ đến một thời điểm nào đó, mình sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào nó? Khi ấy, mình sẽ trở thành một cỗ máy chỉ biết đòi hỏi với khả năng “hỏi sao cho đúng cách” thay vì tự tư duy và suy nghĩ như một con người.
Học bổng
Mình làm nội dung chia sẻ về du học và săn học bổng trên blog và YouTube, sau này còn xây dựng những khoá học hỗ trợ các bạn trên hành trình săn học bổng. Tất cả nội dung mình làm đều là những kinh nghiệm thực tế của mình, cùng mong muốn có thể tiếp thêm động lực để giúp nhiều bạn theo đuổi ước mơ du học và đạt được ước mơ ấy.
Nếu theo dõi mình, bạn sẽ nhận thấy gần đây mình ra ít nội dung hơn hẳn. Sự thật là mình không bận đến mức không thể làm video hay đăng bài viết mới (dù một phần là vì mình cảm thấy khá lười biếng). Lý do chính là mình cảm thấy ở thời điểm này, khi mà tất cả chúng ta đều đang có một nỗi lo rất thực tế trước mắt: làm sao để giữ được công việc hiện có, hoặc tìm cho mình một công việc có thể tự nuôi sống bản thân và hỗ trợ gia đình. Mình tự hỏi: liệu ước mơ du học và đạt học bổng có còn là ưu tiên nữa hay không? Và những chia sẻ của mình có còn thực sự hữu ích cho các bạn nữa hay không?
Nhìn lại những bài học
Có một điều mình học được không chỉ trong quãng thời gian khủng hoảng cả về tài chính lẫn tinh thần vì thất nghiệp kéo dài (đúng, mình từng thất nghiệp đến 3 lần), mà còn trong cả hành trình săn học bổng đầy căng thẳng. Đó là những giai đoạn ấy buộc mình phải trở nên đủ tốt, đủ giỏi và đủ kỷ luật để có được công việc mình mong muốn, trở thành một người không thể bị thay thế, và trở thành một ứng viên cạnh tranh giữa một rừng ứng viên tài năng khác. Tất nhiên, mình không trở nên đủ tốt và giỏi chỉ trong vài ngày. Đó là cả một hành trình tự học, tự phát triển bản thân và cố gắng từng chút một, mỗi ngày một cách đều đặn. Khi nhìn lại bài học này, mình tự tin rằng chỉ cần mình luôn giữ vững tinh thần “Be Better Everyday” mà mình vẫn luôn theo đuổi, mình sẽ đứng vững trước những con sóng đang tới.
Nói về AI, đúng là giờ đây ai cũng có thể dễ dàng “viết” những bài thật dài hay “làm” những video hay hình ảnh với nhiều kỹ xảo đẹp mắt. Nhưng hãy thành thật với nhau: đâu phải cứ viết dài là hay, nhất là khi chúng chỉ là những câu chữ vô hồn, rời rạc. Những nhân vật do AI dựng lên dù giống người thật, nhưng khi nhìn vào đâu đó vẫn dễ nhận ra đó là sản phẩm của AI.
Mình luôn tin rằng càng trong thời đại này, người ta lại càng trân trọng những giá trị thật do chính con người tạo ra. Người sống sót trong kỷ nguyên AI là người biết tận dụng AI để đi nhanh hơn. Nhưng để có thể phát triển một cách bền vững, đó vẫn phải là người biết dùng chính trí óc và sự sáng tạo của mình.
Một cuộc khủng hoảng (nữa) đang đến gần. Và nếu nói với các bạn trẻ đang có mong muốn đi du học, đặc biệt là du học bằng học bổng, thì mình chỉ muốn nói rằng: hãy cứ giữ cho mình giấc mơ đó. Nhưng thay vì nhìn chăm chăm vào giấc mơ ấy, hãy tập trung vào việc luôn học hỏi, hoàn thiện bản thân trong việc học, việc làm và phát triển chính mình. Hãy tận dụng AI ở một mức độ nào đó, nhưng đồng thời luôn trau dồi và sử dụng chính kiến thức và sự sáng tạo của bản thân. Chính bộ kỹ năng và kinh nghiệm bạn tích luỹ được trên hành trình đó sẽ giúp bạn đứng vững trước những thử thách phía trước. Và xa hơn nữa, nó cũng sẽ giúp bạn trở thành một ứng viên đủ cạnh tranh cho học bổng mà bạn luôn tìm kiếm.
Be Better Everyday,
Lana Thuỷ Nguyễn